برښنا د اقتصادی شاخص په توګه- د قانونی چوکاټ رامنځ ته کول او د پانګونې آسانتیاوې

د المان فدرال حکومت د افغانستان د نهادونو او موسسو څخه ملاتړ کوي چې په اوږدمهال کې د برښنا برابرولو ته په ټول هیواد کې زیاتوالۍ ورکړي او په دې دې ډګر کې پانګونې وهڅوي ترڅو چې په راتلونکي کې په ټولو لړیو کې همغږي د افغانانو په لاس کې وي – هم په ولایتونو کې او هم په ملي کچه.

وضعیت

اوس مهال د افغانستان د کلیو د اوسیدونکو د درې څلورمې برخې ته د انرژۍ منظمه برابرونه یو نه کیدونکی کار بلل کیږي. په وار وار د برښنا تلل د ژوند په یوه عادي کار بدل شوی دی. د برښنا د انرژۍ تولید بسیا نه کوي، د برښنا د لیږدوني سیستمونه شتون نلري یا زاړه شویدي، د برښنا د و یشنې شبکې نیمګړتیاوې لري یا په بسیا توګه پراختیا نه ده موندلې. دغه وضعه د برښنا د ضعایعاتو د د څو وروځو دپاره د برښنا د نشتوالي سبب ګرځي. دغه وضعه همدارنګه موسساتو او تولیدي کارخانو ته د برښنا د ډاډمنې برابرونې خنډ ګرځي. سربیره پردې، په افغانستان کې داسې یو حقوقي چوکاټ چې په ټول هیواد کې د انرژۍ په ډګر کې پانګونه آسانه کړي او پانګونې وهڅوي او تضمین یې کړي، شتون نه لري.

موخه

ددې پروژې موخه داده چې د افغانې ټولنې دپاره انرژۍ ته لاسرسۍ ممکن کړي چې تر زیاته حده پورې د هیواد د اقلیم سره سمون ولري ترڅو اقتصادي پرمختګ پیاوړی کړی و په اوږدمهال کې د بې وزلۍ کچه را ټیټه کړي. په دې زمینه کې باید افغانی نهادونه او کارپوهانو ته توان ورکړل شي چې د برښنا د انرژۍ د ډاډمنې برابرونې حقوقي چوکاټ منځته راوړي.

اقدامونه او پایلې

د افغانستان حکومت په پام کې لري چې د راتلونکو پنځو کلونو په ترڅ کې د ملي انرژۍ تولید د ۳۲۰۰ میګاواټو په اندازه دوه چنده کړي او په دې کار کې شاوخوا ۶۰۰ میګاواټه د نوی کیدونکي انرژیو له لارې تولید کړي. د ریفرینس په توګه د برښنا ۱۰۰ میګاواټه د ۲۰۰۰۰۰ کورنیو د پاره بسیا کوي. دغه پروژه د افغانی شریکانو، په تیره بیا د افغانستان د انرژۍ او اوبو د وزارت څخه د سیاسي لارښودونو، حقوقي چوکاټونو د تدوین، همغږی کول او تصویبولو او همداراز د طرحو د پلې کولو او د سکتوري پلانونو په منځته راوړلو کې ملاتړ کوي. سربیره پردې، د انرژۍ د برابرولو په اړه د تر ټولو مهمو اړونده نهادونو لکه د افغانستان د انرژۍ او اوبو وزارت، د افغانستان د برښنا شرکت او د کلیو د بیارغونې او پراختیا وزارت تر منځ د کارونو د همغږي کولو او همکارۍ د سمون په لاره کې مرسته کیږي.

د نوموړې پروژې له لارې د سلامشورو ورکول هم په ملي کچه او هم د ولایتونو په کچه صورت مومي. په دې ځای کې د انرژۍ ولایتي کمیسیونونه او د نوي کیدونکي انرژیو د همغږي کمیټه (Renewable Engergy Coordination Committee, RECC) چې د یوې ملي ادارې په توګه په رسمیت پیژندلی شویده، مرکزي رول لوبوي. دوی دنده لري چې ملي سکتوري پلانونه د ولایتونو په کچه د انرژۍ د برابرولو په پلانونو کې ادغام کړي.

ددې سره موازي، خصوصي موسسات خپلې ګټې د نوي کیدنکي انرژيو په ټولنه (Afghan Renewable Energy Union, AREU) کې سازمان ورکوي. دا پروژه نوموړې ټولنې ته د نني سازمان ورکولو او پلان جوړونې په بهیر کې سلامشوره ورکوي ترڅو د ټولو لړیو او هم د کارکوونو کیفیت وڅیړل شي او سمون ومومي، ځکه د انرژۍ د سکتور د بیلابیلو پلانونو پلې کول او بریالیتوب، د مثال په توګه د نوی کیدونکي انرژیو دپاره د ۱۰۰ میګاواټ پلان، تر زیاتې اندازې پورې د خصوصي شرکتونو په فعالیتونو پورې اړه لري چې د نوموړې ټولنې غړیتوب یې ترلاسه کړی دی. د حقوقي او نهادي چوکاټونو ته سمون ورکول په پای کې د پانګه والو او دولتي او خصوصي تولیدکوونکو د هڅولو سبب کیږي چې د انرژۍ د غیرمتمرکزه کارخانو ودانولو او فعالولو ته سرعت ورکړي.

سربیره په دې، افغانی لوري ته د کارکوونکو د مسلکي روزنې په اړه د نوی کیدونکي انرژیو د کارخانو د مسلکي منجمنت په موخه هم سلا مشوره ورکول کیږي. د افغانستان د انرژۍ او اوبو د وزارت د مسلکي زده کړو مرکز د دې پروژې له لارې تدریسي مواد او د پروګرامونو ملاتړ ترلاسه کړی دی تر څو په راتلونکي کې هم په یوازې توګه مسلکي پرسونل ته د انرژۍ د بدیلو کارخانو په اړه روزنه ورکړي. دا کار د نویو او بیارغول شویو کارخانو دوامداره فعالیت تامینوی او په عین حال کې د تخنیکرانو او انجینرانو مسلکي شانسونه لوړوي. په دې اړه نوموړې پروژه د نوی کیدونکی انرژۍ په باب د پوهې پراخول او منجمنت لکه د څارنې او څیړنې د اړینو ډیتابیسونو او سیستمونو کارول هڅوي. سربیره پردې، افغاني لوري ته د اداري مقرراتو د تدوین او د اړونده کړنلارو د کارولو په باب د افغانستان د ودانیزو کوډونو په چوکاټ کې سلامشوره ورکول کیږي تر څو په دې اړه د پلانونو طرح او پلۍ کول په ښه کیفیت تامین شي.

 

په یو نظر کي

په کابل، بدخشان، تخار، کندوز، سمنګانو او بلخ ولایتونو کې فعالیتونه
پروګرام:
په افغانستان د انرژۍ د تامین په موخه د نهاونو څخه ملاتړ (IDEA)
دستور ورکوونکي اداره:
د المان د اقتصادي همکاریو او پراختیا وزارت (BMZ)
شریک:
د افغانستان د انرژی او اوبو وزارت، د افغانستان د برښنا شرکت
پلی کونکي اداره:
د KfW پراختیایی بانک
ولایتونه:
بدخشان , بلخ, کابل, کندز, سمنګان, تخار
د پروګرام موخه:
د راز راز اړونده سیاسی او اقتصادي ادارو د ظرفیتونو غښتلی کول هم په ملي کچه او هم د ولایتونو په کچه
ټوله موده:
مرغومي ۱۳۹۳ – غبرګولئ ۱۳۹۷
Twitter icon
Facebook icon